Kogels van links of rechts? De verantwoordelijkheid van taal

taal

 

Theodor Holman is op dreef in zijn Parool-column:

Bij de moord op Pim Fortuyn hoorde ik zeggen: ‘De kogel kwam van links.’ En nu bij de moord op Jo Cox hoor ik: ‘De kogel kwam van rechts.’ Met andere woorden: het is de schuld van links (Fortuyn) of rechts (Cox). Maar dat is onzin. Een taal beschrijft een klimaat, maar veroorzaakt dat niet zolang er debat is. Alleen de gebiedende wijs is gevaarlijk!

‘Ik boezem ontzag in de harten der ongelovigen. Slaat daarom hun hoofd af en slaat alle toppen van hun vingers af.’ (Soera 8, vers 12) Dit is een heilige tekst. Taal is gereedschap. Met dezelfde hamer kun je iemands hoofd inslaan en een huis bouwen. Taal kan gemeen en hard zijn, maar het is geen kogel of zwaard. Taal is niet schuldig.

Inderdaad, een opdracht is gevaarlijk. De moordenaar zelf is verantwoordelijk, ook bij hetzes. Taal is echter niet totaal onschuldig.

levi.jpg

 

Primo Levi schreef in zijn prachtige boek De verdronkenen en de geredden  (1987) hoe taal bijdroeg aan vernedering van gevangen in Auschwitz. En ook dat taal een middel was om mensen te desorienteren:

“Het grootste deel van de gevangenen die geen Duits kenden, en dus bijna alle Italianen, was binnen tien, veertien dagen na aankomst dood; op het eerste gezicht stierven ze aan honger, kou, uitputting, ziekte, maar als men beter toekijkt, was het aan onvoldoende informatie.”

Maar: dat is inderdaad anders dan Holman het bedoelt.

 

”Het grootste deel van de gevangenen die geen Duits kenden, en dus bijna alle Italianen, was binnen tien, veertien dagen na aankomst dood; op het eerste gezicht stierven ze aan honger, kou, uitputting, ziekte, maar als men beter toekijkt, was het aan onvoldoende informatie.

 

Advertenties

Een gedachte over “Kogels van links of rechts? De verantwoordelijkheid van taal

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s